hits

Blogg

Korleis skal Europa forsvare seg?

Innleiing til Civitas frukostmte 01/12/2015: "Hvordan skal Europa forsvare seg?"

Vi lever i srbare samfunn. Og det er skremmande og frykteleg tenkje p at ein fundamentalist kan spasere rett inn i eit lokale ein heilt vanleg fredag, fyre laus med automatvpen og kaldblodig ta myrde fleire menneske.

Slik det skjedde i ein abortklinikk i Colorado Springs like fr helga. Dette var for vrig det 73. vellukka taket p ein abortklinikk i USA sidan 1997.

Eg nemner dette no i starten for minne oss alle om at terrortrugsmlet mot vre vestlege demokrati kjem fr ulike ekstreme kantar, og ulike fundamentalistiske ideologiar og religionar. Det kan ogs vere verdt minne om at talet p drepne og skadde i terrortak i Europa heldigvis har gtt jamnt nedover sidan 70-talet, sidan det har blitt mindre nasjonalistisk terrorisme av typen IRA og ETA. Men det har blitt meir religis terrorisme. Og 2015 blir det ret med flest drepne i terrortak sidan i 2004.

Det er er all grunn til vere djupt uroa over trugsmlet vi no str overfor. Terroristane i Paris er ikkje einsame ulvar, som vr eigen Anders Behring Breivik. Dei er del av ein profesjonell terrororganisasjon, ein organisasjon som kontrollerer eit stort territorium like utanfor Europas grenser.

Vi er under tak, og vi m forsvare oss. Og nr eg seier oss, er det eigentleg to ting vi m forsvare. Vi m forsvare vre innbyggjarar. Men vi m ogs forsvare vre verdiar. Dei liberale, vestlege demokratia sin store styrke er frst og fremst verdiane vre. At vi ser menneske som individ, ikkje grupper. At vi trur p religionsfridom. Meiningsfridom. Forsamlingsfridom. At vi hegnar om personvernet. At staten er avgrensa. Og at retten til eit liv i fred og fridom er universell.

Det er ingenting som set desse verdiane under sterkare press, enn at folk er redde. Og nr folk er redde, har skalla handlekraftige politikarar ein tendens til setje til side mange viktige verdiar, for forsvare dei same verdiane. Ironisk nok. Det vere seg innfringa av patriot act i USA etter 11. september, tre mnadars unnatakstilstand i Frankrike etter Paris-taka, eller datalagringsdirektivet etter bombene i Madrid. Viss vi vil bu i eit fritt samfunn, har vi ei plikt til forsvare verdiane det frie samfunnet er bygd p.

Denne gongen er eg ogs uroa for noko anna. Og det gjeld synet vrt p dei andre. I retorikken til ein del politikarar, og i synet til ein del veljarar, er flyktningar og terroristar i ferd med smelte saman. Fleire flyktningar fr Syria er like strre terrorfare. Ja, kven veit eigentleg kven som skjuler seg i dei synkeferdige btane p veg mot Lesvos? I gr var det folkemte p Asky utanfor Bergen. Der var folk redde, og sinte, og ville ikkje ha terroristar til sitt nabolag.

For det frste: Dei som stod bak uddane i Paris var ikkje flyktningar fr Syria. Dei var radikaliserte, unge menneske fr Frankrike og Belgia.

For det andre: Mange av dei som flyktar fr Syria, og er ein del av den strste flyktningakatastroen sidan andre verdskrigen, flyktar ikkje p vegner av IS. Dei flyktar fr IS. Vi har den same fienden. Og om denne fienden gjennom terrortak mot oss srgjer for at vi snur ryggen til menneska som flyktar fr dei, vil det vere den djupaste og mest tragiske ironi.

S langt om det vi ikkje skal gjere. Men kva er det s vi skal gjere? Vel, for det frste er det heilt tvingande ndvendig f Schengen til fungere. ha passfridom mellom 26 statar er frst og fremst ein enorm styrke for Europa, ikkje minst symbolsk. Men ogs reint praktisk: For nringsliv, for pendlarar, for studentar, for migrantar.

Men Schengen fungerer ikkje godt nok i dag. For eit grensesamarbeid er berre sterkt som si svakaste yttergrense. Og berre s trygt som si svakaste tryggingsteneste. D hjelper det ikkje at grensa mot sraust er lekk som ein sil, og at ein by som Brussel ? med den berykta gettoen Mollenbek ? er delt inn i 18 kommunar, med seks ulike politistyrkar. Utan gjere dette til ein debatt om kommunereform.

Vi treng eit sterkare og meir friksjonslaust politisamarbeid. Fleire av terroristane i Paris var til dmes godt kjent av hvesvis belgisk og fransk politi. Og vi treng sterkare kontroll rundt Schengens yttergrense ? noko EU-kommisjonen for vrig har bedt om sidan 2001, utan at medlemslanda har ville lytte. Frankrike vil no ha ei felles grensestyrke, finansiert av alle 26 Schengen-land. Dette er ein god id.

S til slutt, kva gjeld sjlve IS: Det er ikkje ein sivilisasjonskamp vi er inne i. IS er ikkje Sovjetunionen eller Hitler-Tyskland. IS er ein farleg terrororganisasjon, som har klart klore seg til eit territorium i ein forferdeleg ustabil region.

I vekene etter Paris-terroren, har Vestlege leiarar brukt mykje tid p snakke om at vi er i krig, og p vise at vi str saman i alliansar. Det er kanskje vel og bra. Men dersom de les siste utgva av Dabiq, propagandamagasinet til IS, er nesten kvar side via alle alliansane som str opp mot dei. Obama og Erdogan p framsida, Hollande og Putin nokre sider seinare, Iran, Irak, Bashar Al-Assad, Angela Merkel. IS blir ikkje redde av at verda snur seg mot dei, dei blir styrka i si historieforteljing om at dei lever i ei endetid der dei skal st opp og lide martyrdden i ein siste kamp for Allah mot dei vantru.

Nr eg ser videoane til IS. Der dei hgg hovudet av journalistar. Raserer oldtidsbyar. Lemlestar gissel, norske gissel. Ja, s blir eg rasande. Eg fr lyst til sende ned det vi har av militre styrker og bombe dei tilbake til middelalderen. Og s bombe dei litt til. Men s kjem eg p at dei allereie lever i middelalderen. Og at dei gymer seg blant sivile.

Og nokon kan fortelje meg kva vi br bombe for utslette IS, s skal eg vere den frste til trykke p knappen. Problemet er berre at vi har bomba i eit r allereie. Utan srleg anna effekt enn bremse ekspansjonen i territorium, men s visst ikkje i rekruttering, inntekt og ikkje minste terror-rekkevidda.

For dei som sg Skavlan p fredag, s var det eit usedvanleg interessant intervju med journalisten Nicolas Henin, som var fanga hos IS i 10 mnadar og kjenner omrdet og krisa godt. Dette er kva han sa p slutten av intervjuet:

Dei som vinn krigen i Syria, blir ikkje dei med dei strste vpena, eller dei mest avanserte vpena, eller dei dyraste vpena. Det blir den som fr det syriske folket p si side. (...) Ved bombe Syria s driv vi i stor utstrekning og framandgjer det syriske folket for oss, og skyv dei i hendene til IS. Situasjonen er den at vi ikkje kan auke bombetoktene, fordi det vil tene IS sin agenda. Men vi kan heller ikkje tre tilbake og slutte bombe. Fordi d vil IS erklre siger. S dette er definisjonen p eit dilemma. Vi er fanga.

Er vi s heilt utan alternativ? IS m nedkjempast militrt. Men det m nedkjempast av dei lokale, ikkje av Vesten. Det vi kan gjere, er vere ei end sterkare sttte for irakiske og kurdiske styrkar gjennom spesialstyrkar p bakken, gjennom trening, gjennom strategisk luftsttte med meir. Alt dette kan vi gjere meir av. Og br vi gjere meir av. Men ingen skal tru at det er ein garanti for suksess, at det vil g over fort, eller at det vil bli enkelt. IS blir vanskelege ydeleggje. Men det br vere end vanskelegare ydeleggje vre grunleggjande verdiar.

Sju grunnar til at eg stemmer Venstre p mndag

Somme tykkjer kanskje det er rart at ein stortingsrepresentant skal grunngje kvifor han stemmer p partiet sitt. Og det kjem neppe som ei overrasking at eg stemmer Venstre ogs i r. Men fr kvart val brukar eg like fullt setje meg ned og tenke nye gjennom kvifor eg stemmer som eg gjer. Nr ein er medlem i eit parti er det fort gjort adoptere alle partiet sine standpunkt p automatikk, og bli det som gjerne vert kalla ein partipapegye. Eg forsker i det lengste ikkje vere slik, og det vil nok alltid vere sprsml der eg ikkje er einig med partiet mitt. Her er likevel dei sju viktigaste grunnane til at eg stemmer Venstre ogs i r, og kvifor eg meiner du br gjere det same. For ordens skuld ikkje i prioritert rekkeflgje. Somme av sprsmla er delvis nasjonale, men dei fleste er viktige i kommunevalet dei aller fleste stadar i landet.

1) Milj og skule frst

Venstre har mange saker vi er opptekne av. Men gjennomgande prioriterer lokalpolitikarane vre to saker hgare enn andre: Milj og skule. Dette meiner eg er klokt. sikre ein ambisis miljpolitikk i form av strenge utsleppskrav, ambisis kollektivutbyggjing og tilrettelegging for grnt nringsliv handlar for det frste om fridomen til dei som lever i dag. Fridomen til puste inn rein luft. Fridomen til kome seg rundt utan eige bil. Men det handlar ikkje minst ogs om fridomen til dei som kjem etter oss: Klimakrisa er det mest alvorlege trugsmlet mot framtidige generasjonar sin velferd, og det er vr fordmte plikt f ned utsleppa det vi maktar.

Nr det gjeld skulepolitikk, er dette kanskje kommunane si aller viktigaste oppgve. srgje for at den oppveksande slekt fr hve til n sitt fulle potensiale i livet. At alle born, uavhengig av bakgrunn, fr ein best mogleg start. At alle vert utrusta med kunnskapen og dugleikane dei treng til ta velinformerte og kloke val for sitt liv. Sjlv om mange gjer ein heltemodig innsats, er den norske skulen langt fr god nok. Dette er rett og slett det viktigaste omrdet prioritere for ein lokalpolitikar, og det kjenner eg meg trygg p at venstrefolka som stiller til val i min kommune og mitt fylke kjem til gjere.

2) Flyktningkrisa

Vi opplever no den verste flyktningkrisa sidan andre verdskrigen. Millionar av menneske er p flukt, og dei druknar og vert kvelte langs EUs yttergrenser. Langs vre yttergrenser. Vi har eit ansvar for hjelpe, ganske enkelt fordi vi ville nskt at andre hjalp dersom vi sjlve var i same situasjon. Venstre har pressa fram p Stortinget at det rlege inntaket av kvoteflyktningar vart auka fr 1500 (2014) til 2000 (2015) til 3000+ (2016 og vidare). Ogs i eit lokalval er flyktningpolitikk viktig. Tusenvis av menneske sit p mottak og ventar p busetjing i kommunane, og eg veit at venstrefolk alltid str i fremste rekke for srgje for at kommunane finn bustad og arbeid til s mange dei klarer. I min eigen heimkommune Eid har Venstre mellom anna auka opp flyktningemottaket monaleg sidan vi vann valet i 2011. Vi treng politikarar som tenkjer utover Noregs grenser ogs nr vi skal velje kommunestyre.

3) Sosialt hjartelag

Venstre er eit parti som gjennomgande viser omtanke for dei som slit, og som meiner at sosiale problem skal lysast med sosiale verkemiddel, ikkje straff. Det er ikkje tilfeldig at Venstre er det einaste partiet p Stortinget som stemte mot bde sexkjpslova og tiggeforbodet. Vi trur ikkje p renovasjonspolitikk der problem er ute av verda s snart dei er ute av gatene. Politiet si oppgve br ikkje vere jage samfunnets pariakastar fr gatehjrne til gatehjrne. Politikarane si oppgve br vere legge til rette for at folk kan kome seg ut av unskte livssituasjonar gjennom gode og tilpassa hjelpetilbod, fritt for moralisering og fordmming. Det er difor ikkje tilfeldig at det er Venstre i dei store byane som har gtt i front og ftt gjennomslag for prioritere etablere spryterom, akuttovernattingstilbod for tilreisande med meir. Livet er ikkje alltid heilt A4, og d kan ikkje politikken vere det heller. Eller som Venstres slagord seier: Folk frst.

4) Vilje til prioritere

Det enklaste ein kan gjere som politikar, er love meir til alt. Srleg nr ein er i opposisjon er dette ei paradegrein. Dei siste to ra har til dmes Arbeidarpartiet m. fl. vore skeptiske til dei kutta som vi gjennomfrer i statsbudsjetta, men sjlvsagt positive til alle aukar i utgifter. Til dmes var dei veldig imot at vi slutta subsidiere selfangst med 15 millionar i ret, men veldig for at pengane vart brukt p betre lrarar. Vel, pengar kan berre brukast ein gong. Sjlv om Venstre heller ikkje er perfekte, meiner eg at vi stort sett er tydeleg rundt omkring i kommunane p kva vi prioriterer og kva vi ikkje prioriterer. I min kommune har til dmes Venstre vore veldig tydelege p at vi prioriterer kvalitet i skulen, og vil unng kutt i denne sektoren, men er heller opne for effektivisere andre stadar. Nr ein stemmer p politikarar som prioriterer alt, stemmer ein i realiteten p politikarar som prioriterer ingenting.

5) Uavhengigheit fr srinteresser

Venstre er ikkje eit interesseparti som vart skipa for tilgodesj ei srskilt sosial klasse, ei srskilt yrkesgruppe eller ein srskilt religion. Venstre er eit idparti, som jobbar for eit samfunn der kvar enkelt kan realisere sitt fulle potensiale. Det er sikkert hyggjeleg ha mektige interessegrupper i ryggen, srleg i ein valkamp. Men kva gjer dette med uavhengigheita folkevalde br ha til sj alle sider av ei sak etter valet? Kor uavhengige er eigentleg Arbeidarparitet fr LO nr dei mottek millionar i valkampsttte fr dei? Misforst meg rett, det er hyggjeleg med gode allierte. Og Venstre jobbar saman med interesseorganisasjonar nr vi har felles standpunkt, til dmes saman med miljorganisasjonane og sjmatnringa nr vi kjempar for hindre gruvedumping i Frdefjorden. Men vi held like fullt organiserte interesser p ei armlengdes avstand nr det gjeld direkte innverknad p politikken. Vi har mandatet vrt fr veljarane vre, og gjer oss ikkje avhengige av enorme pengeoverfringar fr organiserte interessegrupper eller bedrifter.

6) Liberal tilnrming til politikk

Politikarar har ein lei tendens til meine at viveit best. Bde fordi vi trass alt sit med mykje informasjon, og fordi vi stadig mter ei forventning fr veljarar og media om fikse ting. svare media og andre med at veit du kva, dette br faktisk folk ta ansvar for sjlv er rett og slett ikkje eit akseptert svar. Og du vil nesten aldri hyre ein politikar seie det. Problemet at ofte s er livet og samfunnet svrt komplisert, og berre fordi ein har eit svar er det ikkje ndvendigvis eit godt svar. Dette vart illustrert godt i satireprogrammet Yes Minister: He's suffering from politician's logic: Something must be done. This is something. Therefore we must do it. Av og til kan faktisk ogs politiske svar p alvorlege utfordringar, som kriminalitet, f svrt negativekonsekvensar. Berre sj p velviljen mange parti viser for overvake internett og gje politiet flest mogleg verkty til flgje med p korleis vi lever liva vre, koste kva det koste vil. ha ei varsam haldning til politiske inngrep i folk sine liv, til krevje inn for hge skattar, til avst fr definere kva som er den beste mten leve livet sitt p, er bde liberalt og klokt. Av og til er faktisk det beste svaret gje folk fridom til ta sine eigne val, noko som bde frer til nysemd og ansvarleggjering.

7) Kommunesamansling

Dette valet er avgjerande for den framtidige kommunestrukturen i Noreg. Stortinget har sett i gong ei reform med betydeleg vilje til nasjonal styring (det er heilt ndvendig), men dersom kommunane nektar blir det vanskeleg f gjort noko som helst. Dette vil sikkert Senterpartiet meine er ein god grunn til stemme p dei. Eg meiner det er ein god grunn til stemme p Venstre. Vi har vore tydeleg i revis p at strre og sterkare kommunar er heilt ndvendig for sikre sterkare fagmilj, betre velferdstilbod til folk og ikkje minst reell demokratisk styring over viktige lokalpolitiske oppgver. S har venstrelag rundt omkring i landet ulikt syn p kva som er best for sin kommune, men nr eg reiser rundt opplever eg ei gjennomgande positiv innstilling til tenkje nytt. Sprsmlet om kommunesamansling handlar ikkje om korleis ting skal vere dei neste fire ra, men korleis vi vil ha det dei neste 50 ra og kva vi trur er best for vr region. I min region (Nordfjord) er eg ikkje i tvil om at svaret er jobbe saman, ikkje mot kvarandre.

... S det blir nok Venstre i r ogs. Eg fr vel legge til at eg har gleda av stemme p dyktige Alfred Bjrlo som ordfrar i Eid, og dyktige Gunhild Berge Stang som fylkesordfrar i Sogn og Fjordane. Det betyr sjlvsagt ogs mykje. I tillegg til setje deg inn i kva dei ulike partia str for, sjekk ogs ut kven som stiller til val i ditt lokalsamfunn. Du skal trass alt ikkje berre ta stilling til alle moglege saker ved eit val, du skal ogs velje ein representant som kan ta stilling til nye saker p dine vegnerdei neste fire ra. D er det viktig at det er folk du stolar p, og om deler dine verdiar og dine haldningar.

Godt val!



LO-millionar til propaganda

I amerikansk politikk har ein skalla super PACs, som brukar millionar p propaganda for dei politiske partia. Ogs i Noreg har vi ein slik super PAC: Den heiter LO.

Det er ikkje berre dei politiske partia som driv valkamp. Ogs LO har sine eigne valkamparrangement, der dei deler ut politisk materiell. I frre lokalvalkamp brukte til dmes LO-organisasjonen Fagforbundet meir p sin valkamp for dei raudgrne enn kva Hgre og Frp brukte p valkamp til saman.

I r deler LO ut brosjyren Din stemme teller. Der blir dei politiske partia satt opp i eit sttter/sttter ikke-skjema, og vi fr sj kva dei ulike partia meiner om faste tilsetjingar, eit serist arbeidsliv, drift av velferdstenester med meir. Eller rettare sagt: Kva LO meiner at partia meiner. Ingen av partia har blitt spurt.

I brosjyren er det sjlvsagt lagt opp slik at Arbeidarpartiet stttar alle LO sine krav. Slik det var i den frre valkampbrosjyren til LO. Og den fr der igjen. Med tanke p at LO har fast plass i Aps sentralstyre, og gir partiet millionar i valkampsttte, er dette kanskje ikkje s rart. Men det kunne til dmes vore interessant om LO stilte sprsmlet vil partiene svekke eldre arbeidstageres oppsigelsesvern? Her mtte nemleg Ap svart ja, sidan dei stemte mot d Stortinget i vr heva oppseiingsvernet fr 70 til 72 r. Men dette er kanskje ikkje s interessant for veljarane vite.

Nr ein les brosjyren til LO, fr ein derimot vite at dei borgarlege partia ikke sttter et serist arbeidsliv. Rett nok har regjeringa lagt fram ein stor pakke mot arbeidslivskriminalitet, noko LO ikkje finn det for godt opplyse om. Det avgjerande er visst at dei borgarlege partia har gtt inn for fjerne kollektiv sksmlsrett - ein smal sksmlsadgang som vart innfrt av dei raudgrne i 2013, mot store protestar fr det juridiske miljet, og som aldri har blitt nytta med hell i ein rettssal. Er du mot denne, som til dmes Advokatforeningen og Justisdepartementet, er du alts mot eit serist arbeidsliv.

Dei borgarlege partia er ogs mot faste tilsetjingar. Dette fordi ein p Stortinget har gitt opning for tilsetje midlertidig p generelt grunnlag i opp til 12 mnadar, i tillegg til opningane som finst fr fr for mellom anna vikarar og prosjektstillingar. Samstundes har dei borgarlege partia srgja for at ein har rett til fast jobb etter tre r, ikkje fire som i dag, og bedt staten stramme inn bruken av mellombelse stillingar i staten. Som er verstingen p dette. Likevel er ein alts mot faste tilsetjingar.

Det som er felles for sprsmla LO har stilt partia, er at dei handlar om nasjonal politikk og avgjersler som vert tekne p Stortinget. Dei har ikkje noko med lokalvalet gjere. S kan ein kanskje innvende at ein kommune eller fylkeskommune kan velje berre tilsetje fast, og ikkje nytte adgangen som den nye arbeidsmiljlova gir til mellombels tilsetjing. Det er rett. Men d dette forslaget kom opp i til dmes Nordland fylkeskommune, stemte Arbeidarpartiet mot. S d er sprsmlet: Vil LO tilr at eg stemmer Ap i Nordland, eller ikkje?

Partia som har blitt tillagt meiningar av LO har reagert sterkt p dette. Til dmes har KrF-leiar Knut Arild Hareide sagt til NRK at mye av det som str her er direkte galt. De kan ikke tillegge oss standpunkter vi ikke har. LO forsvarar seg med at medlemmene vre m sjekke hva politikerne i sin kommune mener. dele ut tusentals brosjyrar med misvisande informasjon, og skrive med lita skrift at veljarane br sjekke opp sjlve kva som eigentleg er rett, er ikkje berre uprofesjonelt. Det er propaganda.

LO er ein viktig organisasjon som i det store og heile bidreg konstruktivt til norsk arbeidsliv, og tar ansvar for viktige reformer og ansvarlege lnsoppgjer nr det er ndvendig. Men eg har ingen illusjonar om kva LO driv med nr det er valkamp. D har dei in einaste jobb: gjere Arbeidarpartiet sin oppslutnad strst mogleg. Koste kva det koste vil. Som forfattaren Mark Twain ein gong sa: Aldri la sanninga st i vegen for ei god historie.

Den store trygdemyten

Trygdeeksport er det perfekte politiske angrepsml. Ein kan vere tff mot innvandrarar, ES og trygd p in gong. Problemet er berre at vi snakkar om ei problemstilling som er blst ut av alle proporsjonar.

Den nye trenden i europeisk politikk, i alle fall i rike land, er g til angrep p skalla velferdsturistar. Bde i Danmark, Tyskland og Storbritannia har leiande politikarar brukt harde ord mot innvandrarar fr andre EU-land som belastar velferdssystemet, og tek med seg velferdsrettar nr dei flyttar heim igjen.

Ogs i Noreg har leiande politikarar satt denne problemstillinga p dagsorden. I Dagens Nringsliv 21. november tvara Jens Stoltenberg mot trygdeekport generelt, og eksport av kontantsttte spesielt. 27. november tok Jonas Gahr Stre opp den same problemstillinga i Stortingets sprretime. Finansminister Siv Jensen uttalte: Trygdeeksport er en svrt krevende problemstilling som regjeringen er svrt opptatt av. Vi vil se p alle tiltak som kan begrense dette. Ogs arbeidsminister Robert Eriksson har vore p bana, og tok 4. november til orde for prisjustere dagpengar, kontantsttte og barnetrygd som vert sendt ut av landet.

Sprsmlet om trygdeeksport er p mange mtar det perfekte politiske angrepsml, kanskje srleg for den populistiske hgresida. Ved snakke om trygdeeksport kan ein gi inntrykk av vere tff mot velferdssnyltarar, og samstundes vere innvandrings- og ES-skeptisk. Eit skikkeleg kinderegg, med andre ord.

Sprsmlet er likevel: Kor stort er dette problemet eigentleg? Sidan vre leiande politikarar med eitt har blitt s opptekne av dette, m det jo vere snakk om store summar. Eit trugsml mot velferdsstaten, nrast. Vel, dette syner seg vere ei sanning med modifikasjonar. Eg har bedt Stortingets utgreiingsseksjon sj p fordelinga av ulike trygdeyytingar som gr til utlandet, og i dagens DN presenterer eg tala.



I 2012 var den totale trygdeeksporten, det vil seie velferdskroner som blir sendt ut av landet, p om lag 6 milliardar kroner. Ein rimeleg stor sum. Nesten like mykje som rekninga etter mnelandingsprosjektet p Mongstad. Men det kan vere nyttig nemne at 78 prosent av dei som mottek trygd i utlandet er alderspensjonistar. Blant desse er ikkje berre norske statsborgarar den strste gruppa, dei er fleire enn alle andre nasjonalitetar til saman. Det meste av den skalla trygdeeksporten gr alts til Ola og Kari Nordmann som nyt pensjonstilveret p den spanske solkysten. Noko seier meg at det ikkje er denne gruppa Siv Jensen hadde i tankane nr ho vil se p alle tiltak som kan begrense dette. 

Korleis er det med andre ytingar, d? Vel, ein kan sjlvsagt skremme med at 600 utlendingar i utlandet mottek arbeidsavklaringspengar (under 1 prosent av dei samla utbetalingane). Eller at 24 millionar kroner blir eksportert i form av dagpengar - heile 0,22 prosent av totalen. Men noko seier meg at det ikkje er eigna til skremme nokon.

Kva s med kontantsttta, som - s ofte elles - er den fremste prgelknaben? Vel, i mars 2013 var det totalt 20.385 personar som mottok kontantsttte. 748 av desse var utlendingar med born busett i eit anna ES-land. 2/3 av desse igjen var polske statsborgarar. Typisk ein polsk snekker som jobbar i Noreg, men mottek kontantsttte til bornet som er heime i Polen. Det er mykje kritisk som kan og br seiast om kontantsttte. Men at 3,7 prosent (ned fr 3,9 prosent i 2013) gr til utanlandske born, er neppe det verste. Sjlv om vi snakkar om ein skremmande totalsum p anslagsvis 30 millionar kroner. Om lag like mykje som skattebetalarane brukar p drifte kronprinsparet.

Sjlvsagt er det eit ml at frrast mogleg skal g p trygd. Sjlvsagt er det eit ml at alle, ogs utlendingar, skal vere i nyttig arbeid. Men samanlikna med dei enorme verdiane og veksten innvandrarar i Noreg bidreg med gjennom arbeid i byggenring, reiseliv, helsevesen og andre sektorar, er den skalla trygdeeksporten eit minimalt problem. Og neppe verdt kaste vekk mange politiske kaloriar p.

Det vi derimot burde snakke om, er velferdsstatens berekraft p lang sikt. Vi burde snakke om at vi er omtrent det einaste landet i verda som tilbyr 100 prosent ln ved sjukdom, noko som gjer at vi har det hgaste sjukefrveret i heile OECD-omrdet - med rlege utgifter tilsvarande fem gonger meir enn all trygdeeksport. Eller at vi har ei rdyr AFP-ordning som effektiv undergrev hensikta med pensjonsreformen. Eller at A/S Noreg om tre stortingsperiodar vil starte g i minus, grunna mindre petroleumsinntekter og fleire eldre.

Men desse verkelege utfordringane er nok langt vanskelegare diskutere enn trygdeeksport. Det er trass alt ikkje snakk om utlendingar. Og forslag til endringar kunne jo faktisk fre til at nokon med stemmerett vart sure.





Snowden er en viktig varsler

Mannen som lekket hemmelige oppysninger om omfattende overvkning i USA frykter han vil bli utlevert og straffet. Unge Venstre mener Norge br pne for gi han asyl.

I et intervju med den britiske avisa The Guardian avslrte Edward Snowden (29) at det var han som lekket opplysningene om etteretningsorganisasjonen National Security Agency (NSA). Opplysningene om hemmelig overvkning har skapt mediestorm over hele verden.

Snowden befinner seg i Moskva, men frykter utlevering til USA. Han har skt om politisk asyl i en rekke land, deriblant Norge.

varsle om denne typen omfattende overvking medfrer en enorm risiko. Ved ta snowdens asylsknad p alvor, sender Norge et tydelig signal om at det er viktig for verdenssamfunnet at man kan varsle om maktmisbruk og overvkning uten frykte for sin egen sikkerhet.

Det angr oss alle

Normalt m man befinne seg p norsk jord eller ved Norges grenser for kunne ske asyl. Imidlertid finnes det unntak. Utlendingsloven pner for at blant ambassader eller internasjonale organisasjoner kan anmode om at sknader blir behandlet, selv om skeren befinner seg i utlandet.I 2007fikk rundt 15 personer innvilget opphold i Norge p denne mten. I gr varslet ogs den norske PEN-klubben at de vilbenytte sin initiativretttil kreve realitetsbehandling av saken til Snowden.

Nr amerikanske myndigheter etter sigende driver utstrakt overvkning av sosiale medier som Facebook, og e-posttjenester som Gmail, angr ikke det bare USA. Det angr oss alle. Derfor br vi vre glade for at Snowden gjorde det han gjorde, og br i det minste vurdere serist om det er mulig gi han beskyttelse her i Norge.

Omfattende overvkning

Den amerikanske varsleren sier han offentliggjorde de topphemmelige opplysningene for gi offentligheten muligheten til vurdere USAs overvking. Etter ha jobbet i en rrekke for amerikansk etterretning, ble han gradvis overbevist om at han var vitne til noe som ikke kunne forsvares. I flge The Guardian skal NSA ha drevet omfattende og hittil ukjent overvking av bde dataservere og telefoner. I helga avslrte ogs det tyske magasinet Der Spiegel at EUs utenriksstasjoner i New York og Washingtonhar blitt overvket av amerikanerne.

I vr tidsalder, med omfattende bruk av internett, sosiale medier og telefoni, er det i prinsippet mulig danne seg et komplett bilde av en persons liv ved hjelp av innsamling av data. Nr teknologien ikke lenger setter grenser for overvkning, m politikerne sette grenser for teknologien. At amerikanske myndigheter tilsynelatende har latt overvkingen g over alle stvleskaft, gir grunn til stoppe opp og tenke.


Avslringene fra USA br ogs vre en vekker for den hjemlige politiske debatten.De siste rene har vi sett en utvikling ogs her i Norge der stortingsflertallet har jobbet for stadig strre inngrep i folks privatliv, blant annet gjennom datalagringsdirektivet og utvidelse av politets overvkningshjemler. N er det p tide at vi stiller oss p riktig side av historien, og styrker kampen for personvernet.